Naar de inhoud
Werkbank
Tool laden…

Installatie en energie

Leidingberekening: de diameter van water- en gasleidingen per leidingdeel

Met deze leidingberekening bepaal je welke diameter elk deel van een waterleiding of gasleiding nodig heeft. Je tekent de leiding als boom van de meter naar de tappunten, zet de toestellen erop en ziet per deel de volumestroom, de snelheid en het drukverlies. Het ongunstigste tappunt staat gemarkeerd, met de druk die daar overblijft.

Voor loodgieters en installateurs die hun installatie willen onderbouwen, bijvoorbeeld bij een uitbouw, een tweede badkamer of een nieuwe gasaansluiting. "Kies voor mij" zoekt per leidingdeel de kleinste handelsmaat binnen de grenzen. De installateur blijft verantwoordelijk voor het ontwerp.

Zo werkt het

  1. 1

    Leiding invullen

    Kies koud water, warm water of gas en het materiaal. Vul de leidingdelen in van knooppunt naar knooppunt, met lengte en hoogteverschil, en zet de toestellen op hun plek.

  2. 2

    Resultaat bekijken

    Het strangschema toont per deel de maat, de stroom en de snelheid. Rood betekent: boven de grens, met uitleg en een oplossing. Bij elk getal staat de berekening.

  3. 3

    Rapport downloaden

    Een PDF met uitgangspunten, strangschema, de tabel per leidingdeel, de druk per tappunt en de materiaallijst. De tabellen ook in Excel, met formules.

Gratis te gebruiken, zonder account. Downloaden kost € 9,95 per project, in PDF en Excel. Een verbeterde versie download je 7 dagen lang gratis, en wat je kocht staat altijd in Mijn downloads.

Voorbeeldexport. Zo ziet je PDF eruit, zonder watermerk.

Veelgestelde vragen

›Hoe bereken ik de diameter van een waterleiding?

Tel de tapeenheden van alle tappunten achter het leidingdeel op. De rekenwaarde van de stroom is 0,083 × √(som van de tapeenheden) liter per seconde: zestien tapeenheden geven 0,332 l/s. Deel die stroom door de inwendige doorsnede voor de snelheid. Door koper 15×1 (13 mm inwendig) is dat 2,50 m/s, door 22×1 (20 mm) 1,06 m/s. Kies de kleinste maat die onder de snelheidsgrens blijft.

›Wat zijn tapeenheden?

Een tapeenheid (TE) is de stroom van een standaardtappunt: 0,083 liter per seconde, ongeveer een wastafelkraan. Een tappunt met twee keer zoveel stroom telt voor vier TE. Zo telt een douche, bad, keukenkraan of wasmachine voor 4 en een closet of fonteintje voor 0,25. Omdat niet alles tegelijk openstaat, groeit de stroom met de wortel van de som. Deze methode geldt voor de leiding binnen een woning; voor de gezamenlijke leiding van een woongebouw rekent ISSO-publicatie 55 met eigen rekenregels. Je kunt de tapeenheden per toestel aanpassen.

›Hoeveel druk verlies ik per meter hoogte?

Ongeveer 10 kPa (0,1 bar) per meter omhoog. Exact is het ρ × g × Δh: 6 meter omhoog kost bij koud water 999,7 × 9,81 × 6 = 58,8 kPa. Daar komt de wrijving in de buis en de hulpstukken bij. De tool rekent de wrijving met Darcy-Weisbach en de wrijvingsfactor van Colebrook-White.

›Hoe bereken ik een gasleiding?

De gasstroom van een toestel is de belasting gedeeld door de verbrandingswaarde: een combiketel van 28 kW vraagt 28 × 3,6 / 31,65 = 3,2 m³ aardgas per uur. Per leidingdeel tel je de toestellen erachter op. Het drukverlies tot het toestel moet binnen de grens blijven die bij NEN 1078 hoort: Wavin noemt hoogstens 1,7 mbar van de hoofdkraan tot elk toestel. De tool rekent standaard met 1,7 mbar en laat zien welk toestel het ongunstigst ligt.

›Hoe lang mag het duren voor er warm water komt?

Volgens Waterwerkblad WB 4.4A hoogstens 35 seconden: de wachttijd van de leiding plus die van het warmwatertoestel. Voor het bad en de (vaat)wasmachine geldt die grens niet, want daar gaat geen water verloren. De tool rekent de leidingwachttijd als de inhoud van de leiding gedeeld door de stroom, en waarschuwt bij elk tappunt dat te lang wacht. Een kortere of dunnere leiding of een circulatieleiding helpt.

›Kan ik een bestaande leiding controleren?

Ja. Kies per leidingdeel zelf de maat die er ligt. De tool laat zien waar de snelheid te hoog wordt of de druk aan een tappunt te laag, en welk deel het meeste verlies geeft. Met één klik zet je de knelpunten op "Kies voor mij".

›Moet ik een account maken?

Nee. De tool werkt volledig zonder account en bewaart je werk op je eigen apparaat. Je betaalt pas als je het rapport of de tabellen downloadt.

Verwante tools